Nguyên nhân chính và nguy cơ gây nên chứng xơ vữa động mạch

Nguyên nhân chính và nguy cơ gây nên chứng xơ vữa động mạch

Bệnh thường gặp Sự kiện trong tuần Sức khỏe Văn hóa Xã hội Y khoa

Các yếu tố chính gây nên là: hút thuốc lá, ít vận động thể lực, chế độ ăn nhiều năng lượng, giàu chất béo và cholesterol.

Xơ vữa động mạch cùng các biến chứng của nó là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và bệnh tật ở các nước phát triển: Tại Hoa Kỳ, một thống kê gần đây cho thấy có 60 triệu người trưởng thành đang bị bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch, tỉ lệ tử vong chiếm 42% toàn bộ các ca tử vong hàng năm và chi phí điều trị mỗi năm lên đến 128 tỉ USD, Tần suất mắc bệnh xơ vữa động mạch ngày càng gia tăng theo sự phát triển của xã hội công nghiệp. Tại các nước châu Á, trong đó có Việt Nam, sự gia tăng tần suất bệnh xơ vữa động mạch là hậu quả của sự kéo dài tuổi thọ và những thay đổi trong lối sống (hút thuốc là ăn nhiều mỡ, béo phì, cao huyết áp không điều trị).

Các yếu tố nguy cơ của xơ vữa động mạch

– Hút thuốc lá

+ Nguy cơ tim mạch gia tăng theo số điếu thuốc tiêu thụ.

+ Hút thuốc lá làm tăng 50% tử vọng tim mạch và tăng gấp 2 lần tần suất các bệnh tim mạch.

+ Bỏ thuốc lá sẽ làm giảm đáng kể nguy cơ bệnh tim mạch.

Nguyên nhân chính và nguy cơ gây nên chứng xơ vữa động mạch - Ảnh 1

– Tăng huyết áp: HA > = 140/90mmHg

+ Có sự liên hệ chặt chẽ giữa mức huyết áp và nguy cơ bệnh tim mạch.

+ Nhiều thử nghiệm lâm sàng đã chứng minh việc kiểm soát tốt huyết áp sẽ giúp làm giảm một cách hiệu quả nguy cơ đột quỵ và tai biến mạch vành.

– Rối loạn chuyển hoá mỡ máu (lipide máu)

+ Sự gia tăng nồng độ cholesterol (đặc biệt là LDLc và giảm HDLc) sẽ làm gia tăng nguy cơ tai biến và tử vong do bệnh mạch vành.

+ Các nghiên cứu lâm sàng đã chứng minh điều trị rối loạn chuyển hoá lipide có ích lợi rất lớn trong việc phòng ngừa (tiên phát và thứ phát) bệnh động mạch vành.

– Tiểu đường: Đường huyết lúc đói > 126mg% ở 2 lần thử khác nhau

+ Làm tăng nguy cơ biến chứng tại các mạch máu lớn (Bệnh mạch vành, bệnh mạch máu não và bệnh mạch máu ngoại biên) cũng như tại các mạch máu nhỏ (Bệnh võng mạc do tiểu đường, bệnh thận do tiểu đường).

+ Kiểm soát tốt đường huyết sẽ làm giảm biến chứng và làm chậm tiến triển của các bệnh mạch máu lớn, bệnh mạch máu nhỏ do tiểu đường.

Các yếu tố nguy cơ tạo thuận lợi

– Béo phì: chỉ số BMI > 30 kg/m2 (bình thường BMI = 18.5- 24.9 kg/m2)

– Béo phì vùng bụng (Vòng eo > 90cm cho nam và > 80cm cho nữ)

– Ít vận động thể lực

– Tiền sử gia đình mắc bệnh động mạch vành sớm (Nam < 55 tuổi, Nữ < 65 tuổi)

– Hội chứng chuyển hoá

+ Béo phì vùng bụng

+ Triglyceride huyết thanh > = 150mg/dl

+ HDL < 40mg/dl

+ HA >= 130/85mmHg

+ Đường huyết lúc đói > = 110mg/dl

Có 3 trong 5 tiêu chuẩn trên sẽ chẩn đoán hội chúng chuyển hoá. Các biện pháp làm giảm nguy cơ bệnh xơ vữa động mạch

Thay đổi lối sống

– Tập thể dục đều đặn mỗi ngày: đi bộ ít nhất từ 30 phút đến 1 giờ mỗi ngày.

– Giảm dần và ngưng hoàn toàn việc hút thuốc lá.

– Ăn uống điều độ.

– Chế độ ăn giảm chất béo, giàu chất xơ.

– Chế độ ăn giảm mặn cho bệnh nhân tăng huyết áp.

– Có chế độ ăn kiêng cho bệnh nhân tiểu đường theo sự hướng dẫn của các chuyên gia dinh dưỡng.
Nguyên nhân chính và nguy cơ gây nên chứng xơ vữa động mạch - Ảnh 2

Điều trị các yếu tố nguy cơ có thể điều chỉnh được

– Ngưng hút thuốc lá.

– Kiểm soát tốt huyết áp bằng chế độ ăn uống, tập luyện và dùng thuốc theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Mục tiêu huyết áp tâm thu < 135mmHg và huyết áp tâm trương < 85mmHg.

– Kiểm soát tốt đường huyết bằng chế độ ăn kiêng và dùng thuốc. Mục tiêu đường huyết lúc đói < 6.1 mmol/l (110mg/dl).

– Điều trị rối loạn chuyển hoá lipide bằng chế độ ăn giảm chất béo và thuốc Statin. Mục tiêu:

+ LDL c < 70mg/dl và HDL c > 50mg/dl (đối với bệnh nhân nguy cơ cao bệnh động mạch vành).

+ Triglyceride < 150mg%.

Kết luận:

Xơ vữa động mạch là nguyên nhân của nhiều bệnh lý và tai biến tim mạch, đặc biệt là bệnh động mạch vành và bệnh mạch máu não.

– Có nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh xơ vữa động mạch trong đó 4 yếu tố nguy cơ chính là: hút thuốc lá, tăng huyết áp, tiểu đường và rối loạn chuyển hoá lipide.

– Việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ sẽ làm giảm đáng kể tần suất mắc bệnh cũng như các tai biến tim mạch, đặc biệt là bệnh mạch vành và tai biến mạch máu não.

– Chế độ ăn thích hợp, tập thể dục đều đặn và tuân thủ tốt điều trị sẽ giúp giảm các yếu tố nguy cơ xơ vữa động mạch, giảm tần suất mắc bệnh cũng như các biến chứng tim mạch.

Ngoài ra, người bệnh xơ vữa động mạch cần thực hiện ăn uống lành mạnh: ăn thực phẩm giàu chất xơ, tránh ăn mặn, giảm các loại thức ăn có nhiều cholesterol; không uống rượu bia; bỏ hút thuốc lá thuốc lào; tránh căng thẳng … kết hợp với các hoạt động thể chất phù hợp, phòng tránh thừa cân béo phì…

Nguồn tổng hợp